МУИС-ийн Хэл бичгийн салбарын монгол хэл, утга зохиолын ангийг 1945 онд нээхэд анхны хичээл нь Л.Дэндэв багшийн заасан “Манж хэлний хичээл” байсан бөгөөд 80 дахь жилийнхээ ойн дээр АНХ УДАА МАНЖ хэлний үсэглэлийн баяр хийжээ.
Судалгааны ажлын хүрээнд манж хэл үзэж судлах нь зөв. Түүхэн эх сурвалж манж хэлээр байгаа болохоор өнгөрсөн хугацаанд судалсаар ирсэн ч үсэглэлийн баяр хийж байсан түүхгүй. Чухам яагаад энэ жилээс гэнэт МАНЖ хэлний үсэглэлийн баяр хийж байгаа нь хэний лобби, улс төр, “атгаг санаа” байгаа бол гэдэг нь эргэлзээ төрүүлж байна. Тодруулбал, төрийн албан хэрэг хөтлөлтийг хос бичгээр хөтөлж эхлээд жил болж байна. МУИС-ийн Монгол хэл, хэл шинжлэлийн тэнхимийн багш нар Монгол бичгийн цагаан толгойн баяр хийдэггүй юм аа гэхэд Монгол бичигт шилжсэн үйл явцыг дэд Захирал, доктор Д.Заяабаатар эсэргүүцэж Ийгл телевизээр судалгаагүй хандлаа төрийн албан хэргийг хос бичигт шилжүүлэх нь буруу гэж удаа дараа яриа өгч байв. Мөн тус сургуулийн ахлах багш М.Жавхлан Санчир гаргийн нэвтрүүлгийн зочин хоймроос монгол бичгийг төрийн албан хэрэгт шилжсэн нь буруу гэж цагийн турш ярьж байсан түүхтэй.
Монгол бичгийнхээ төлөө үеийн үед зүтгэж байсан, Хөдөлмөрийн баатар Т.Дашцэдэн, Ардын багш Ш.Чоймаа нар насан эцэслэснээс хойш энэ сургуулийн монгол хэлний багш нар дураараа дургиж, дунд чөмгөөрөө жиргэж ийнхүү анх удаа манж хэлний үсэгэлийн баяр хийлээ гэдгийг учир мэдэх нэгэн нь ярьж байна. Монгол Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Бум-Очирын эхнэр гэгддэг Э.Мөнх-Учрал Манж хэлний цагаан толгойн баяр, үсэглэлийн баяр анх удаа хийлээ гээд бүр инээж ханиагаад баярлаад сүйд болж байгааг дараах бичлэгээс харж болно.
Манжийн эрхшээлийн үед Монголын хүн ам үлэмж цөөрсөн. Монголчууд амсаж болох бүхий л зовлон дарлалыг 200 гаруй жилд үзсэн. Тэр утгаараа манж хэл үзсэн ч үсэглэлийн баяр тэмдэглэдэггүй байсан нь ч учиртай бизээ.
Манж хэлний хичээл сурвалж судлалын хичээл байж болох ч манж хэлний үсэглэлийн баяр хийнэ гэсэн нь юу гэсэн үг вэ? Үүнд МУИС-ийн захирал Б.Очирхуяг танаас асууж байна. Хариулт өгнө үү. Манжийн дарлалд 200 жил зовж зүдэрсэн ард түмнийг МУИС “доромжилж” буй үйлдэлд Д.Заяабаатар, Э.Мөнх-Учрал, М.Жавхлан нар Монголын ард түмэнд тайлбарлана уу?
Эс бөгөө
