Хүмүүсийн андахгүй танил нэгэн эрхэм бол яах аргагүй үзмэрч Нямаа билээ. Гоо үзэсглэн, загварлаг сайхан байдлаараа бусдаас ялгардаг.
Үзмэрч засалч Л.Нямаа ийнхүү бичжээ.
Тэрээр “ЛУС САВДАГ. Монголчууд маань амьтай бүхэн сүнстэй, амьгүй бүхэн эзэнтэй гэж ярьж сургаж ирсэн. Лус гэдэг зүйлийг бид яагаад мэдэх ёстой вэ? Эрт дээр үеэс нүүдэлчин Монголчууд газар шинжих нарийн ухааныг эцгээс хүүд дамжуулан, гэрийн хүмүүжлээр заан сургаж ирсэн. Ном судрууд ч их байдаг.
Нүүдэлчин Монголчуудын хувьд шинэ нутагт, шинэ бууцан дээр буухад гэр бараагаа ачиж ирээд хамгийн түрүүнд хангай дэлхий, уул усандаа цай идээнийхээ дээжийг өргөж газраа гуйж буудаг байсан. Гэтэл энэ уламжлал одоо зөвхөн хүн хөдөөлүүлэх, шинэ байшин, хийд босгоход үйлдэгддэг үйл болж үлдсэн. Одоо бол шинэ цагийн ойлголтоор та ямар нэг газар хашаа хатгах, байр байшин босгохдоо тухайн засаг захиргааны нэгжээс зөвшөөрөл авдаг бол жинхэнэ эзэд буюу тухайн газрын эзэд лус савдгаас ч гуйх учиртай юм.
Гэтэл ингэж гуйж аргадаагүйгээс болж газар таарахгүй шалтгаанаар өвчин зовлон ээрэх, амьдрал ахуй нь өөдлөхгүй байгаа хүмүүс аура оношлогоогоор үзэхэд их байдаг. Бид шинэ байранд ороход гэрийн юманд заавал идээ тавьж хүндэтгэж ордог. Мөн шинэ газар, хашаа хороо барих, шинэ нутаг, гэр бууцан дээр буухад энэ заншлаа хадгалж үлдмээр санагддаг шүү. Мэдээж бид хаана ч хонох, зочлох үед эхлээд гэрийн эздээс зөвшөөрөл авдагтай яг адил. Энэнээс болоод тухайн газрын лус таалахгүй байх, цаашлаад амьдрахад ч ээлгүй байх, зарья гэсэн ч хүн авдаггүй газар, байшингууд их болчихжээ.
Та шинээр ямар нэг газар авах гэж байгаа бол эхлээд заавал газрын зохицол, ээл, шинжээг нь асууж сураглаж үзүүлж сонгож байгаарай. Дараа нь гэр бараагаа барихаас өмнө заавал эздэд нь өргөл өргөж гуйж байгаарай” гэжээ.
