“Хотын төвийн авто угаалгын газарт эрэгтэй, эмэгтэй машин угаагч ажилд авна. Хоол, унааны мөнгө олгоно” гэсэн зар тавихад цөөн ажил олгогч руу утсаар ярьжээ.
Тус авто угаалгын газарт таван хүн ажилладаг. Нэмж 15 хүн авахаар зар тавьсан ч хүн ирээгүй байна. “Зарим нэг нь утасдаж цалин хэд юм бэ? гэж асуучхаад таг болчихдог. Ирсэн залуусын зарим нь хүнд хэцүүг нь гайхаад шантрах явдал бий. Хатуу үг хэлэхээр ор сураггүй алга болчихдог хүмүүс ч байна. Хөдөлмөрийн насанд хүрсэн бол хэн ч байсан ажилд авдаг. Гэвч ажил хийх залуус олдохгүй байна. Уг нь манай цалин гологдохооргүй. Сард дунджаар 800 мянган төгрөгийн цалин авна. Өдөрт найман цаг ажиллана. Хэрэв 12 цаг ажиллавал илүү цагийн хөлс олгодог” талаараа ажил олгогч ярив.
Монголд айл бүрт 1-2 хүн ажилгүй, бусдыгаа мөлжиж амьдарч байна гэх албан бус судалгаа бий. Хөдөлмөрийн насны 18-39 насныхан өнөөдөр гэрийн мухар сахиж байгаа нь ядуурлын гол шалтгаан гэхэд буруудахгүй болов уу. Залуусын дийлэнх нь “Хөл хорионы үед ажил олдохгүй байна” гэх үгээр биеэ өмгөөлдөг ч Монгол Улсын хэмжээнд 20-30 мянган ажлын байр эзнээ хүлээж буйг Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын яамнаас мэдэгдсэн.
Тухайлбал, Нийслэлийн хөдөлмөр эрхлэлтийн газарт гуравдугаар сарын 18-25-ны хооронд 15 ажил олгогч байгууллагаас 194 ажлын байрны захиалга ирсэн байна. Ажлын байрны захиалгаас ес нь уул уурхайн салбар байсан бол үлдсэн 185 нь үйлчилгээний салбарынх байжээ.
Улмаар 154 иргэнийг тохирох ажлын байранд санал болгосон боловч ердөө 90 хүн ажилд орсон байна. Хөдөлмөрийн насны залуус хариуцлагагүй, наад захын энгийн зүйлийг хийж чадахгүйгээс болж ажилдаа гологдох болсныг албаныхан хэлж байв.
Тухайн байгууллага цаг, мөнгийг хариуцлагагүй залууст үрэхийг хүсэхгүй байгаа учраас хувь хүний хандлагыг чухалчилж ажилд авах болжээ. Тиймдээ ч бүтээмж сайтай, ажлын цагаа үр бүтээлтэй ашигладаг, урт хугацаанд ажиллах хүсэлтэй, тухайн байгууллагын хөгжилд гар бие оролцож чадах тийм хүмүүсийг хайдгаа ажил олгогчид учирлаж байсан юм. Гэвч дээрх шаардлагыг хангах хүмүүс нь хөдөлмөрийн зах зээлээс олдохгүй байна. Үүнээс харахад залуучууд хөдөлмөрийн зах зээлд байгаа ажил хайгчдын шаардлагыг хангаж чадахаа больжээ. Өглөө ажлаасаа хоцордог, цалингаа авсан өдрөө арх й уугаад алга болчихдог, удирдлага нь нэг хатуу үг хэлээд шаардлага тавьчихаар гомдоод ажиллахгүй гэх олон шалтгаантай. Тиймээс ялангуяа барилгын салбарт хүндэтгэх шалтгаангүйн улмаас ажлаа хаяж явсан хүмүүсийн мэдээллийн бааз үүсгэх нь залуусыг хариуцлагажуулах нэг хэлбэр гэдгийг тус салбарынхан хэлж байна.
Өнөөдрийн байдлаар Монгол Улсын хөдөлмөрийн насны залуучуудын 47.3 нь ажил хөдөлмөр эрхэлж байна. Хөдөлмөр, халамж үйлчилгээний ерөнхий газрын дарга Л.Дашдэмбэрэлийн мэдээллээр “Монгол Улсын нийт хүн амын 900 мянга нь буюу 27 орчим хувь нь 18-34 насны залуучууд байдаг. Үүний 34 хувь нь хөдөлмөр эрхэлдэг, 52 хувь нь хөдөлмөр эрхэлдэггүй.
Гэхдээ эдгээрийн дотор оюутан залуус, мэргэжлээ дээшлүүлж буй хүмүүс ч бий” гэжээ.
