Үндсэн хуулийн цэц 2025.11.24-25-ны өдрүүдэд болж хэлэлцсэн дунд суудлын хуралдаанаар Эрүүгийн хуулийн 13.14 дүгээр зүйлд “Хүний нэр төр, алдар хүнд, хуулийн этгээдийн ажил хэргийн нэр хүндэд халдсан илт худал мэдээллийг олон нийтэд тараасан бол дөрвөн зуун тавин нэгжээс нэг мянга гурван зуун нэгжтэй тэнцэх хэмжээний төгрөгөөр торгох, эсхүл хоёр зуун дөчин цагаас долоон зуун хорин цаг хүртэл хугацаагаар нийтэд тустай ажил хийлгэх, эсхүл нэг сараас гурван сар хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах ял шийтгэнэ.” гэж заасан нь Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсгийн “… эрх чөлөө, … хууль дээдлэх нь төрийн үйл ажиллагааны үндсэн зарчим мөн.”, Арван зургадугаар зүйлийн 16 дахь заалтын “… үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, үг хэлэх, хэвлэн нийтлэх … эрх чөлөөтэй. …”, мөн зүйлийн 17 дахь заалтын “төр, түүний байгууллагаас хууль ёсоор тусгайлан хамгаалбал зохих нууцад хамаарахгүй асуудлаар мэдээлэл хайх, хүлээн авах эрхтэй. …”, Далдугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн “Үндсэн хуульд хууль … бүрнээ нийцсэн байвал зохино.” гэж заасныг тус тус зөрчсөн гэж дүгнэж, дээрх хуулийн заалтыг 2025 оны 11 дүгээр сарын 25-ны өдрөөс эхлэн түдгэлзүүлэхээр шийдвэрлэн, Цэцийн 2025 оны 10 дугаар дүгнэлтийг гаргасан.
Өөрөөр хэлбэл УИХ-ын гишүүд Үндсэн хуулийг зөрчихгүй гэж тангараг өргөдөг ч Эрүүгийн хуулийн 13.14.1-ийг батлахдаа санаатайгаар хууль зөрчсөн байж болзошгүй байна.
Тодруулбал, Монгол улсын их хурлын 2019 оны намрын ээлжит чуулганы 12-р сарын 13-ны баасан гарагт Эрүүгийн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн талаар хэлэлцсэн. Энэ үед Х.Нямбаатар УИХ-ын гишүүн байсан бөгөөд Эрүүгийн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг батлуулахаар зүтгэж байсан түүхтэй. Тэрбээр уг чуулганы хуралдааны үеэр “… Ер нь бол манайх эрүүгийн эрх зүй өөрийнхөө урд олсон ололтоосоо бас 2015 оны Эрүүгийн хууль, Зөрчлийн хууль батлахдаа ухралт хийсэн зүйлүүд бий. Өөрөөр хэлбэл энийг судлаачид гүтгэх, гүтгэх доромжлох гэдэг бол хоёр тусдаа. Ийм харьцангуй бие даасан гэмт хэргүүдийг Зөрчлийн хэрэг болгоод нэг төрлийн хэрэг болгоод ингээд нэгтгэсэн.
Тэгээд энэ удаа Хууль зүйн яам оруулж ирэхдээ нийтэд худал мэдээлэл тараах гэдгээр нэр томьёогоор оруулж ирж байна. Зүгээр таны хэлж байгаа тэр учирсан материаллаг хохирлыг яаж хэрхэн төлөх вэ гэдэг харилцаа бол Монгол улсын иргэний хуулиар зохицуулагдаж байгаа. Эдийн бус хохирлоо нөхөн төүүлэх ийм бүлэг харилцааг Иргэний хуулиар зохицуулагдсан…” хэмээн хариулж байсан хуралдааны тэмдэглэлд тодхон үлджээ.Хууль зүйн сайдаар ажиллаж байсан Х.Нямбаатар нь алдаатай хууль батлуулж, Үндсэн хууль зөрчсөн гэдгийг Үндсэн хуулийн цэц дүгнэлээ. Харин алдаатай хуулиас болж хохирсон иргэдийн хохирлыг хэн барагдуулах вэ? Х.Нямбаатар ямар хариуцлага хүлээх вэ? гэдэг асуулт хэвээр үлдлээ.
А.Баярмаа
